tuinen van Château de Cormatin

De tuinen van het château Cormatin hebben een rijke geschiedenis en boeiende filosofie achter hun ontwerpen. 

Ze behoren de laatste decennia weer bij de mooiste tuinen van Frankrijk.

Er ligt elf hectare aan bloembedden, labyrint, moestuin, fonteinen en waterpartijen.

Als je van symboliek houdt, heb je hier veel te ontdekken!

In dit artikel schrijf ik specifiek over deze tuinen en de symboliek die hier verborgen ligt.

Deze tuinen zijn heerlijk om in rond te lopen. Neem de tijd om de veelzijdigheid te ontdekken.

Orangerie

Na een bezoek aan het château van Cormatin kun je in de orangerie alle indrukken van het château op je in laten werken voor je de tuinen gaat bezoeken. Tussen de Orangerie en de moestuin kun je heerlijk buiten zitten.


Filosofie en geschiedenis

Aangelegd in de tijd van Antoine du Blé, het begin van de 17e eeuw, bestaat de tuin uit veel geometrische vormen, een populaire Franse stijl in deze tijd. Al sinds de Renaissance is de tuin ontworpen als een weergave van de wereld en de menselijke bestemming.

De tuin moest de bezoeker niet alleen laten genieten van prachtige zichten, maar ook zijn geest de ruimte geven te mediteren over de mens in de goddelijke schepping. Met een citaat van Nietzsche in gedachte:

« C’est nous que doivent traduire et la pierre et la plante  pour que nous puissions nous promener en nous-même »

Anderhalve eeuw na de eerste aanleg gaat de tuin van Franse stijl over naar de Engelse stijl. In 1815 verdwijnen de tuinen grotendeels, de grond was nodig om de slotgracht om het kasteel te dempen. Slechts een klein aantal bomen heeft dit overleefd, waaronder een oude eik, zeven moerascipressen en 130 lindebomen.

Veel van de oude bomen waren dus al in de 19e eeuw omgehakt, een aantal andere bomen zijn in de jaren zeventig door de toenmalige conciërge omgehakt. Het hout dat hij hierdoor kon verkopen gaf hem wat inkomen, aangezien hij al jaren niet meer werd betaald voor zijn werk.

Tien jaar na het begin van de restauratie van het château in 1980 worden ook de tuinen hersteld. Helaas waren er geen oorspronkelijke beschrijvingen en plattegronden van de oude tuinen meer.

Marc Simonet-Lenglart, één van de drie restaurateurs, vertelt dat hij gebruik gemaakt heeft van belangrijke elementen zoals die beschreven werden door ontwerpers van Franse tuin uit de 17e eeuw. Een stijl die zich kenmerkt door symmetrie en het geven van orde aan de natuur. Een perfect aangelegde tuin wordt in deze tijd gezien als het paradijs op aarde. Alles draagt symboliek in zich, de vormen, fonteinen, tuinbeelden…

Oude elementen als labyrint, de moestuin en de vijver worden terug gebracht met de restauratie in de negentiger jaren, al is het niet altijd op de historische plaats. De slotgracht werd weer uitgegraven en in ere hersteld.

De tuinen hebben een uitgebalanceerde afwisseling tussen volheid en leegte. Op de hoeken van het terrein liggen de ‘volle tuinen’, zij bevinden zich tussen de ‘lege ruimten’. In de leegten kan ruimte worden ervaren. Le Tapis Vert en Le Miroir vormen lege ruimten, de moestuin, het labyrint en het Bosquet d’Albion creëren volheid.

Rondwandeling

Vanaf het grote toegangshek loop je de tuinen in via La Basse Cour (B). Vooruit kijkend zie je voorbij de brug over de slotgracht de grote binnenplaats met aan drie zijden een sober en tegelijkertijd indrukwekkend chateau.


Le Potager

Links vind je in één van de bijgebouwen de Orangerie (R). Achter de Orangerie ligt een bijzondere moestuin, Le Potager (Q).

De moestuin is in geometrische vlakken verdeeld. 

Je komt ‘vergeten’ en hedendaagse groentesoorten en kruiden tegen. Ook vind je bloemen en planten als lavendel, pioenen en dahlia’s.


Le Jardin des Planêtes

Voorbij de moestuin ligt Le Jardin des Planêtes (P). Deze is nog in aanleg. Paden, bomen en hagen gaan het stelsel van Ptolemaeus vormen.

Claudius Ptolemaeus (87-150) was een Griekse astroloog in Alexandrië. Hij ontwikkelde een geocentrisch beeld van het zonnestelsel. Zijn opvattingen over astronomie, bekend als het Stelsel van Ptolemaeus, hebben tot ver na de Middeleeuwen, de astronomie in West-Europa en Arabië beheerst. Ptolemaeus plaatst de aarde als middelpunt van het heelal. Pas veel later wordt zijn theorie door Copernicus weerlegd.

Ptolemaeus beschrijft zijn astronomische kennis in de Almagest, de enige nog overblijvende verhandeling over astronomie uit de Oudheid. De werken van Ptolemaeus over astronomie zijn overgeleverd in het Arabisch en werden door de Arabische astronomen Kitab al-Madjisti genoemd, wat Het grootste boek betekent. Ptolemaeus heeft een uitzonderlijk grote invloed gehad op de astrologie na hem. Veel van zijn technieken zijn nog steeds in gebruik bij astrologen.

In de tijd van Ptolemaeus gelooft de mens dat hij het voornaamste wezen van de schepping is en het centrum van het universum. In de Jardin des Planêtes staat de boom die de aarde symboliseert al in het midden.


Les 7 Cyprès chauves

Achter Le Jardin des Planêtes loopt de laan waaraan de zeven oude moerascipressen liggen, Les 7 Cyprès chauves (O). 

Het getal zeven komt vaker terug in de symboliek van deze tuinen. 

Zeven is het getal dat de kosmos symboliseert, maar ook het getal van de initiatie, én van de perfectie.


Le Tapis Vert

Verder lopend langs Le Canal (N), dat een aftakking van de rivier La Grosne is, die om het hele terrein loopt, zie je rechts Le Tapis Vert (M), een groot grasveld waar ook de inwoners van Cormatin graag gebruik van maken. Hier ervaar je de ruimte die zo bewust gezocht is. 

Het grasveld vormt de verbinding van het chateau met Le Canal.


Le Théâtre de Verdure

Weer verder gaand langs Le Canal loop je naar Le Théâtre de Verdure (L). In dit halfcirkelvormig amfitheater worden ’s zomers, net als in het begin van de 20e eeuw, werken van klassieke schrijvers opgevoerd en muzikale verhalen verteld: ‘Les rendez-vous de Cormatin’ geven wel veertig verschillende voorstellingen.


L’ Allée Lamartine

Vervolg je in noordelijke richting over L’ Allée Lamartine (F), met de 130 bewaard gebleven lindebomen, dan stroomt aan je linkerhand de rivier La Grosne.


Le Grand Chêne

Rechts zie je Le Miroir (I) glinsteren. Naast dit spiegelmeertje staat de eikenboom, Le Grand Chêne (J), die al die eeuwen bewaard is gebleven. De boom, meer dan 300 jaar oud, heeft inmiddels een omtrek van meer dan vijf meter.


Le Labyrinthe

Verder lopend langs de rivier kom je bij Le Labyrinthe (G). Ook dit labyrint wordt begin jaren negentig opnieuw aangelegd, weer gebaseerd op de Franse, vierkante vormen. Met een beetje fantasie zie je Nina de Pierreclau, de dochter van de kasteelheer en de dichter Alphonse de Lamartine hier weer rondlopen.

Waarschijnlijk ligt het labyrint op een kunstmatig eiland op de plek van de vroegere grote vijver. Het huidige labyrint ligt lager dan de rest van de tuinen en loopt langzaam omhoog naar het centrum toe.

De brug naar het labyrint is een symbool van inwijding.

Voor je de brug overgaat, loop je over een steen met de klassieke Griekse tekst Festina lente, ‘Haast u langzaam’. Een wapenspreuk van verschillende adellijke families en oude steden en een mooie tekst om over te mediteren als je het labyrint loopt.

Cormatin jardins 12 (Middel)

Het labyrint symboliseert de beproevingen van het menselijk leven. De weg door het labyrint voert naar een magische cirkel, waar in het midden de volière-belvedère van de architect de Mercey staat. Deze cirkel staat symbool voor de hemelse beloning die wordt gegeven aan degenen die moeilijkheden hebben overwonnen.

Het meest uitdagend is dan natuurlijk om het labyrint helemaal te lopen. Dit doe je door het linker paadje te nemen, het rechter paadje brengt je meteen naar het centrum van het labyrint.

Neem vooral ook de trap in de belvedère (uitkijkpunt) naar boven om het prachtige overzicht over de tuinen niet te missen. Omhoog kijkend zie je de smeedijzeren koepel van de ferroniers Michel en Bouillot (1990) van dichtbij. Alsof je zomaar naar de hemel kunt kijken.

 

De koepel bestaat uit verstrengelde harten, dit om ons eraan te herinneren dat het paradijs de vereniging is van zielen in de liefde van God. De opening boven in deze koepel is La Porte du Soleil, “daar waar het Licht van de Wijsheid neerdaalt op de uitverkorenen.”

De zeven vierkante hagen die het labyrint vormen, kun je van bovenaf goed in hun vorm zien. Zij vertegenwoordigen de stappen die de ziel moet zetten om redding te bereiken.

La Parterre

Aan de oostkant van het labyrint ligt Le Parterre (C), als symbool van het paradijs. Vierkanten en cirkel staan voor de verbintenis tussen hemel en aarde bij de schepping. Met in het midden van de levensfontein de Boom der Wijsheid, een herinnering aan het paradijs.

De vier schildpadden staan voor de vier rivieren van het verloren paradijs, de Pison, de Gichon, de Tigris en de Eufraat.

Links van je liggen Le Bosquet d’Albion (D) en La Salle des Tulipiers (E), waarschijnlijk stonden in de oorspronkelijke tuinen hier de eerste tulpenbomen van Frankrijk. Je ziet kopieën van oude beelden van Adam en Eva.

Ook de ooievaars hebben hun plek gevonden op het chateau

Langs het water kom je terug bij La Basse Cour (B).

Vergeet niet het citaat van Nietzsche in je mee te nemen, je vindt het als je naar La Basse Cour loopt aan de linkerkant in gouden letters
« C’est nous que doivent traduire et la pierre et la plante  pour que nous puissions nous promener en nous-même »

(Wij zijn het die zowel de steen als de plant moeten vertalen, zodat we in onszelf kunnen rondlopen).

 

In het tweede deel van dit filmpje zie je een mooi overzicht van de tuinen: https://youtu.be/6RLnfImkVVw

 

Mocht je de tijd hebben nog eens terug te komen in deze tuinen, neem dan de andere richting en begin bij de wijze woorden van Nietzsche. 

De tuinen geven je dan weer een heel andere beleving.

bronnen

https://châteaudecormatin.com

Connaissance des arts no 58

Wikipedia.fr

  •  Openingstijden

Het château is van zaterdag 30 maart tot maandag 11 november iedere dag open, ook op zon- en feestdagen, .

  • 1 april tot 15 juni:                                10.00 tot 12.00 uur / 14.00 tot 17.30 uur
  • 16 juni tot 13 juli:                                 10.00 tot 12.00 uur / 14.00 tot 18.00 uur
  • 14 juli tot 15 augustus:                       10.00 tot 18.00 uur
  • 16 augustus tot 14 september:         10.00 tot 12.00 uur / 14.00 tot 18.00 uur
  • 15 september tot 11 november:        10.00 tot 12.00 uur / 14.00 tot 17.30 uur

Geef bij het kopen van toegangsbewijzen duidelijk aan als je alleen de tuinen wilt bezoeken (visite partielle). Je kunt dan zelf enkele vertrekken van het chateau bekijken. 

In een rondleiding met een gids zie je meer van het château dan wanneer je het zelfstandig bezoekt. De gids spreekt Frans, maar je krijgt een Nederlandse uitleg op papier. Bezoek aan park en chateau met rondleiding is een ‘visite complète’ of ‘visite guidée’.

huis in bourgogne

Huis huren?

Geïnteresseerd in een vakantiehuis in deze omgeving?