Jean Baptiste Greuze

Jean-Baptiste Greuze

Tournus 1725 - 1805 Parijs

De kunstschilder Jean-Baptiste Greuze wordt op 21 augustus 1725 geboren in Tournus, hij is de zoon van een dakdekker. Er gaat het verhaal dat hij zijn vader overtuigde van zijn talent door hem een eigen gemaakte pentekening van de heilige Jacobus te laten zien. Zijn vader dacht een gravure te zien.

Zijn vader onderkent zijn talent en stuurt Jean-Baptiste naar Lyon, om in de leer te gaan bij de portretschilder Charles Grandon die kunstenaar en kunsthandelaar is. Grandon leert Greuze vooral oude schilderijen te kopiëren.
Greuze is toe aan meer opleiding en vertekt in 1750 naar Parijs om daar te gaan studeren aan de Académie Royal de Peinture et de Sculpture. Hij krijgt hier onder andere les van Charles-Joseph Natoire, een in die tijd bekende en invloedrijke Franse schilder in Rococo-stijl.

 

Tournus Jean-Baptiste Greuze
standbeeld van Jean-Baptiste Greuze in Tournus

Jean-Baptiste Greuze in Parijs

In Parijs heeft Greuze bijna onmiddelijk succes. De directeur van de Académie in Parijs, Louis de Silvestre, raakt zelfs zo onder de indruk van zijn werk dat Greuze al snel tot geassocieerd lid benoemd wordt.

Zijn eerste werken bestaan voornamelijk uit portretten en religieuze afbeeldingen, waar Greuze vaak een moralistische boodschap aan meegeeft. Een bekend werk uit deze tijd is Père de famille expliquant la Bible à ses enfants (1755). Greuze begon al in Lyon aan dit schilderij en maakt het af in Parijs. Père de famille expliquant la Bible à ses enfants wordt in 1755 gekocht door de rijke kunstliefhebber Ange-Laurent Lalive de Jully. Deze exposeert het schilderij in zijn hotel. Dit geeft Greuze onmiddelijk bekendheid, vooral onder filosofen.


Greuze schildert opvallend vaak portretten van jonge meisjes. Hij houdt daarbij van het onderwerp ‘maagdelijkheid’.

Jean Baptiste Greuze


Greuze naar Italië

Eind 1755 brengt pater Gougenot, adviseur van de Grand Conseil, belast met een diplomatieke missie, hem naar Italië. Eerst naar Napels en vervolgens naar Rome, waar Greuze ongeveer een jaar doorbracht. Tijdens deze lange reis door Italië laat hij zich beïnvloeden door de Italiaanse stijl van die tijd. Het zijn voornamelijk populaire of pittoreske taferelen die hem inspireren.

Terug in Frankrijk

Aan het begin van de jaren zestig van de achttiende eeuw schildert Greuze vooral genrestukken, familietaferelen, voorstellingen uit het dagelijks leven of uit de omgeving. Greuze laat zich hier inspireren door Hollandse meesters, waaronder RembrandtGreuze heeft in deze tijd veel succes met zijn werken.

Terug in Frankrijk komt hij onder de indruk van de revolutionaire sfeer die hier heerst. Een korte tijd is dit ook terug te zien in zijn werk. Toch blijft de Rococo de stijl waar hij zich het meeste bij thuis voelt.

Jean-Baptiste doet nooit mee aan de wedstrijd voor de Prix de Rome, wel exposeert hij in de Parijse Salons, onder andere in 1755 en 1757. In de Salon van 1757 exposeert hij zes schilderijen die hij in Italië geschilderd heeft. Twee jaar later exposeert Greuze La Tricoteuse endormie en het schilderij Jeune fille pleurant la mort de son oiseau.


Greuze's schilderij Le Paralytique naar Rusland

In 1761 schildert Greuze één van zijn bekendst geworden schilderijen: Le Paralytique, ook wel bekend geworden onder de naam La Piété filiale. Twee jaar later exposeert hij dit schilderij op de Salon van Parijs. Keizerin Catharina II van Rusland raakt zo onder de indruk van Le Paralytique dat zij het koopt en meeneemt naar Rusland. Het is nog steeds te zien in de Hermitage in Sint Petersburg.

Catharina II Aleksejevna bijgenaamd Catharina de Grote was van 1762 tot 1796 tsarina van Rusland. Catharina probeerde haar imago als verlicht vorstin hoog te houden door cultuur te stimuleren in de Russische samenleving. 
Net als elke andere vorst probeerde Catharina haar gasten te imponeren met haar kunstverzameling. Bij Catharina nam dat echter extreme vormen aan. In twintig jaar tijd kocht Catherina 4.000 schilderijen. Bij elke veiling, waar dan ook in Europa, was wel een agent van Catharina aanwezig om de topstukken te kopen (bron: Wikipedia).

Le Paralytique wordt gezien als vervolg op L’Accordée de village. Greuze exposeert het en Parijs is diep onder de indruk. L’Accordée de village is te zien in Het Louvre in Parijs. Deze twee schilderijen worden de grote doorbraak voor Greuze.

Vanaf nu gaat Greuze ook meer experimenteren met verschillende materialen en onderwerpen. Hij trekt er meer opuit en vindt zijn onderwerpen in het leven op straat.

Greuze in conflict met de Salons

Greuze loopt echter niet de gebaande paden die de Académie graag wil zien. In 1767 besluit de Académie in Parijs hem de toegang tot de Salon te ontzeggen. Dit tot grote teleurstelling van Greuze.

In deze jaren verandert Greuze opnieuw van stijl. Zijn werken worden soberder en donkerder, de onderwerpen zijn vaak historisch. 

In 1769 schildert hij L’empereur Septime Sévère reproche à Caracalla, son fils, d’avoir voulu l’assassiner en dient het schilderij in bij de Académie. Het schilderij wordt streng beoordeeld. Charles Nicolas Cochin schrijft aan de markies de Marigny: “Iedereen was verrast en bedroefd, we keken elkaar aan zonder iets te zeggen.” Er wordt veel gediscussieerd tussen de beoordelaars onderling. Uiteindelijk zijn ze het erover eens dat het niet gepast is dat een man van de verdienste als van Greuze te weigeren, “hoe slecht zijn werk ook is”
Greuze ambieert de titel van ‘peintre d’histoire’, de hoogste in de academische hiërarchie. Met het oog op zijn ‘uitstekende oude producties’ wordt hij geaccepteerd als genreschilder. Greuze raakt diep gekwetst door de ontkenning van schoonheid van zijn ingezonden schilderij en besluit zelf niet meer te exposeren in de Salons van de Académie.

Aan het eind van zijn leven begint de schilderkunst om hem heen van stijl te veranderen en ontstaat de neoclassicistische stijl in de schilderkunst, een verandering waarin hij niet mee gaat. Hierdoor worden zijn werken echter minder populair. Hij krijgt nog een opdracht voor een portret van Napoleon, dat in Versailles tentoongesteld wordt, maar zijn roem is voorbij. 
Greuze sterft in armoede op 21 maart 1805 in Parijs en wordt begraven op het Cimetière de Montmartre.

Bekende werken van Jean-Baptiste Greuze

Jean-Baptiste Greuze is onder andere bekend gebleven om zijn schilderijen La Latière en La Cruche cassée’(1773), portretten van jonge vrouwen en zijn zelfportretten, waaronder een bekend zelfportret uit 1785 dat in het Louvre tentoongesteld wordt.

Jean Baptiste Greuze
Jean Baptiste Greuze

 

Veel schilders zijn door de werken van Jean-Baptiste Greuze beïnvloed, onder hen Philibert- Lois Debucourt en Edward Bird.

Schilderwerken van Jean-Baptiste Greuze zijn te zien in Parijs, Londen, Montpellier en in Tournus, waar hij zijn eigen museum heeft. Ook het Centraal Museum in Utrecht heeft werken van hem in de collectie.

Greuze was in zijn leven Vrijmetselaar en maakte deel uit van de loge des Neuf Soeurs.

Bekijk hier bekende en minder bekende schilderijen van Jean-Baptiste Greuze


Muséé Greuze in Tournus

Het Muséé Greuze is gevestigd in het oude Hôtel-Dieu van Tournus.
Dit voormalige hospitaal uit de 17e eeuw bevatte destijds drie ziekenzalen, één voor vrouwen, één voor mannen en één voor militairen. Het is één van de weinige Hôtel-Dieu ’s in Frankrijk waarin de oorspronkelijke staat nog goed te zien is. Inclusief de goed bewaarde apotheek. Het Hôtel-Dieu is een ‘Monument Historique’.

Naast werken van Greuze, waaronder twee prachtige zelfportretten, heeft dit museum een collectie van Franse, Vlaamse en Italiaanse schilderijen uit de 14e tot de 20e eeuw én een bijzondere archeologische collectie uit de omgeving van Tournus. Een museum dat zeker de moeite van een bezoek waard is.

Hôtel-Dieu / Musée Greuze
21, rue de l’Hôpital
71700 TOURNUS

bronnen

huis in bourgogne

Huis huren?

Geïnteresseerd in een vakantiehuis in deze omgeving?