Emiland Gauthey

Émiland Marie Gauthey

Chalon-sur-Saône 1732 - 1806 Parijs

Émiland Marie Gauthey is een Franse wiskundige, ingenieur en architect. In de Bourgogne is hij van groot belang geweest als ontwerper van bruggen en kanalen, maar ook het theater van Chalon-sur-Saône en het Hôtel de Ville van Tournus zijn door hem ontworpen. Ander opvallend werk van Gauthey is zijn ontwerp van een universeel grafisch alfabet.

Zijn meesterwerk is het Canal du Centre, een waterweg  tussen Digoin en Chalon-sur-Saône, waarmee de rivieren de Loire en de Saône verbonden worden. Hiermee ontstond tevens een open verbinding met de Rhône. Door het creëren van transportmogelijkheden zowel in kanalen als door bruggen, heeft hij een belangrijke bijdrage geleverd aan de industriële revolutie van het 19e-eeuwse Bourgondië.

De kades van Chalon-sur-Saône, de pont Navilly met een lengte van 156 meter over de rivier de Doubs bij Navilly, een deel van het ‘palais des Ducs‘ in Dijon, zoveel in de Saône-et-Loire doet aan Gauthey denken… 

Émiland Gauthey

Op 3 december 1732 ziet Émiland Marie Gauthey het levenslicht in Chalon-sur-Saône. Zijn vader, Pierre Gauthey, is de plaatselijke arts. Zijn moeder, Louise Lafouge, is geboren in Chagny als dochter van Emiland Lafouge.

Van 1740 tot 1748 studeert Émiland Gauthey aan het jezuïetencollege in Chalon-sur-Saône. Hij is hier een uitmuntende leerling. Op zijn zestiende sterft zijn vader en gaat hij verder studeren in Versailles, onder toezicht van een oom die hoogleraar wiskunde aan de ‘École des pages du Roi’ is. 

Gauthey vervolgt zijn opleiding aan de ‘École des Ponts et Chaussées’ in Parijs. Om in zijn levensonderhoud te kunnen voorzien, zijn familie was niet fortuinlijk, gaat Gauthey ook lesgeven op deze school. 
Hij ontmoet de architect Jacques-Germain Soufflot met wie hij een levenslange vriendschap en samenwerking zal ontwikkelen. Émiland Gauthey studeert af in 1758 en krijgt de post van plaatsvervangend ingenieur in Chalon-sur-Saône.

Gauthey als architect

In 1771 is Gauthey de architect van het Hôtel de Ville in Tournus. Opvallend aan dit gebouw is de harmonie tussen de loodrechte lijnen van de gevel en de bijzondere ronde vorm van de monumentale trap. Dit is het stadhuis dat nu nog steeds in gebruik is.

Op het plein voor het Hôtel de Ville staat een standbeeld van Jean-Baptiste Greuze, de bekende kunstschilder die in deze stad is geboren.

Tournus Jean-Baptiste Greuze

Naast dit Hôtel-de-Ville heeft Gauthey ook de Hôtels de Villes van Louhans, Bourbon-Lancy en Givry gebouwd. Deze laatste staat bekend als een van de mooiste stadhuizen van Frankrijk.

Als architect bouwt Gauthey ook de Église Saint-Pierre-et-Paul in Givry, een dorp tien kilometer ten westen van Chalon-sur-Saône. Deze kerk is inmiddels al ruim honderd jaar een ‘Monument Historique’. Eveneens in Givry ontwerpt hij het Hôtel de Ville en de bekende fontaine des dauphins (dolfijnenfontein).

In het jaar van de bouw van deze kerk publiceert Gauthey zijn Mémoire sur les voûtes et dômes, over gewelven en koepels. Hij zal daarom van de kerk van Givry een experimenteerveld maken.

Gauthey heeft in zijn leven slechts twee kerken gebouwd, de kerk van Barizey (1772-1786) en de église Saint-Pierre-et-Paul in Givry (1771-1791).

In 1774 publiceert Émiland Gauthey Essai sur la langue filosofique, waarin hij een taal van universele grafische tekens voorstelt, dit krijgt de naam het ‘alfabet Gauthey’.

Emiland Gauthey

Rivieren en kanalen in de Bourgogne

In de Bourgogne stromen vier grote rivieren: de Saône (uitmondend in de Rhône), de Loire, de Seine en de Yonne.
De Seine ontspringt in de Bourgogne, ten noordwesten van Dijon. De Yonne is een zijrivier van de Seine, ontspringend aan de linkeroever in het massief van de Morvan. Daarnaast stromen er tientallen kleine rivieren en beekjes door deze omgeving. 

In het westen van de Saône-et-Loire stroomt de rivier de Loire als grensgebied en in het oosten de Saône. Ook in deze regio stromen veel kleine rivieren, zoals de zijrivieren van de Saône: de Doubs en de Grosne. De Guye (linker zijrivier van de Grosne) en de kleinere riviertjes de Fré en de Gande.

Om de rivieren de Saône, de Loire en de Yonne met elkaar te verbinden, zijn in de achttiende eeuw het Canal de Bourgogne en het Canal du Centre aangelegd; kanalen met veel bruggen en talloze sluizen om hoogteverschillen te overbruggen.

Door de komst van de spoorlijn Parijs-Dijon-Marseille en later van meer autowegen, worden de kanalen van steeds minder belang als transportwegen. Tegenwoordig worden de kanalen vooral gebruikt voor pleziervaart.

Canal de Bourgogne

Émiland Gauthey werkt mee aan de bouw van een kanaal dat de rivieren de Yonne en de Saône verbindt, het Canal de Bourgogne. In 1775 begint men met de bouw van het kanaal, het wordt pas ruim vijftig jaar later, in 1832 geopend. Het kanaal is 242 kilometer lang, heeft 189 sluizen en verschillende aquaducten. Op het hoogste punt van het kanaal, op 378 meter hoogte, komt bij Pouilly-en-Auxois een tunnel met een lengte van 3333 meter. Canal de Bourgogne is het hoogst gelegen kanaal van Frankrijk. 

Door de geringe breedte van het kanaal is er alleen nog maar pleziervaart mogelijk. Langs het kanaal loopt een mooie fietsroute, over het oude jaagpad is nu de Voie Verte gerealiseerd.

Emiland Gauthey
Canal de Bourgogne
Canal de Bourgogne


Émiland Gauthey en Chalon-sur-Saône

Émiland Gauthey blijft erg gehecht aan de ontwikkeling van Chalon-sur-Saône, zijn geboorteplaats en verfraait de stad met de transformatie van de kades en de bouw van het theater.
In 1778 ontwerpt hij het theater van Chalon-sur-Saône, hij laat zien dat hij een zeer veelzijdig man is als ingenieur en architect. Het interieur van dit theater aan de Rue aux Févres is helaas in 1836 en in 1886 ingrijpend veranderd. Hierdoor toont alleen de gevel nog het ontwerp van Gauthey.

Twee jaar later restaureert Gauthey het kasteel van Chagny. Gauthey doet dit in opdracht van de graaf van Clermont Montoison. Helaas is dit chateau in 1886 volledig afgebroken.

In 1782 ontwerpt Gauthey le pont  Navilly een boogbrug over de rivier Le Doubs, met een lengte van 156 m, in 5 overspanningen. Sinds 31 december 1946 is deze brug geclassificeerd als historisch monument. Het gaat de beste prestatie van Gauthey worden. 

In hetzelfde jaar krijgt Gauthey de benoeming tot ‘ingénieur en chef des Etats de Bourgogne’ (hoofdingenieur van de Staten van Bourgondië) en vestigt hij zich in Dijon. Gauthey gaat als architect en ingenieur een kanaal bij Chavannes, aan de linkeroever van de Saône in Chalon-sur-Saône ontwerpen. Dit kanaal is bedoeld om overstromingen op te vangen, die hier in de Saône veelvuldig voorkomen. Door de aanleg van dit kanaal moet er een brug komen, de pont des Chavannes (of Echavannes). Deze brug verbindt Chalon-sur-Saône met Saint-Marcel, een kleine stad ten oosten van Chalon-sur-Saône. Het is een boogbrug van zeven overspanningen geworden, de brug wordt voltooid in 1790.

Emiland Gauthey
  1. Pont Saint-Laurent
  2. Pont de la Genise
  3. Pont des Chavannes (Echavannes)
Emiland Gauthey

pont des Echavannes

Pont de Guegnon


Canal du Centre, meesterwerk van Émiland Gauthey

Zijn meesterwerk gaat het Canal du Centre, een kanaal tussen Digoin en Chalon-sur-Saône, worden. In 1767 maakt hij al plannen voor een kanaal tussen rivieren de Loire en de Saône. Canal du Centre verbindt het parallelkanaal van de Loire, Canal latéral à la Loire, in de stad Digoin met de Saône in Chalon-sur-Saône. Hiermee ontstaat tevens een open verbinding met de Rhône. Het kanaal gaat Canal du Centre, ook wel Canal du Charolais, genoemd worden. Tien jaar is er nodig voor de constructie van dit kanaal, het wordt geconstrueerd tussen 1783 en 1793 en is het oudste kanaal van de Charolais. Er is nu een belangrijke waterweg tussen Het Kanaal en de Middellandse Zee gerealiseerd.

Emiland Gauthey

Een jaar later, in 1783, volgt de benoeming tot ‘directeur général des canaux de Bourgogne’ (algemeen directeur van de kanalen van Bourgondië). 
In het laatste decennium van de achttiende eeuw krijgt Gauthey de post van ‘inspecteur Ponts et Chaussées. Hij verhuist naar Parijs en trouwt hier op 60-jarige leeftijd met zijn nicht Anne-Claude Gauthey. Zij adopteren het neefje van Gauthey, Henri Navier. 

Henri Navier zou later een vermaard wiskundige en ingenieur zou worden. Ook Henri was zeer geïnteresseerd in het bouwen van bruggen en werd een expert in grote constructies. Hij kreeg de opdracht om een brug over de Seine te bouwen.
Navier had het idee om de werken van Gauthey, zijn oudoom, het boek Hydraulische Architectuur, te annoteren en nieuwe edities te publiceren.
De naam van Henri Navier is, samen met die van 71 andere wetenschappers, gegraveerd op de eerste verdieping van de Eiffeltoren. 

Pont Saint-Laurent

In hetzelfde jaar voltooit Gauthey ook de renovatie van de middeleeuwse brug ‘pont Saint-Laurent’. De brug heeft zeven bogen van dertien meter. 
In 1944, een paar uur voor de bevrijding, blazen door Duitse troepen de brug op. De brug hield redelijk stand en werd slechts gedeeltelijk verwoest. In 1955 kon deze worden gerestaureerd.

Saint-Laurent is het riviereiland van Chalon-sur-Saône. Het eiland ligt in de rivier Saône en maakt onderdeel uit van het historisch centrum van de stad. Saint-Laurent omvat tien hectare. Door de pont Saint-Laurent is het verbonden met het historisch centrum en door twee andere bruggen met de rest van de stad.

Legion d’honneur voor Émiland Gauthey

Na de Franse Revolutie bekleedt Émiland Gauthey nog verschillende belangrijke posten in de Haute Administration des Ponts-et Chaussées (Hoge Commissie voor bruggen en wegen) in Parijs. 

Wanneer in 1804 Napoleon Bonaparte de onderscheiding ‘Legion d’honneur’ instelt, is Émiland Gauthey één van de eersten die deze hoge onderscheiding uitgereikt krijgt. Van 1805 tot aan zijn dood is hij de hoogstgeplaatste ingenieur van Frankrijk.

Gauthey heeft in zijn leven veel gepubliceerd, enkele publicaties zijn belangrijke naslagwerken geworden, onder andere Mémoire sur l’application de principes de mécanique de la construction des voûtes et des Dômes, over de toepassing van mechanische principes bij de constructie van gewelven en koepels.
Mémoire sur les canaux de navigation wordt postuum door zijn neef gepubliceerd

Emiland Gauthey
Emiland Gauthey

In 1808 wordt een buste van hem gesneden door Guillaume Boichot, eveneens uit Chalon-sur-Saône. Deze buste is tentoongesteld in het Musée Vivant-Denon in Chalon-sur-Saône.

Het mysterie van de begraafplaats van Gauthey

Op 14 juli 1806 sterft Gautyey plotseling. Zijn begraafplaats is niet bekend. Men vermoedt dat dit op een begraafplaats in Parijs is. Er is echter geen enkel spoor van zijn begraafplaats, ondanks zijn roem weet niemand tot op de dag van vandaag waar Gauthey begraven ligt.

Sinds 1864 is er een straat in het 17e arrondissement van Parijs naar hem vernoemd, Rue Gauthey, uiteraard heeft ook Chalon-sur-Saône haar Rue Gauthey.

Emiland Gauthey

bronnen

huis in bourgogne

Huis huren?

Geïnteresseerd in een vakantiehuis in deze omgeving?