Cluny

Cluny: maar dan anders

Het andere Cluny

In Cluny is zoveel meer te zien als alleen de beroemd geworden abdij. Het is een stad vol geheimen en geschiedenis, met van oudsher veel invloed in de omgeving. Cluny bracht nogal wat bekende personen voort zoals de beroemd geworden schilder Paul-Pierre Prud’hon of de stichteres van de orde van Saint-Joseph, Anne-Marie Javouhay, die zich inzette voor de afschaffing van de slavernij.

Cluny kent een wirwar van kleine straatjes die heerlijk zijn om doorheen te dwalen en je komt pareltjes van huizen tegen, waarvan sommigen als ‘Monument Historique’ zijn geclassificeerd.
Daarnaast is de zaterdagmarkt in Cluny een echte aanrader, Franser kun je het niet krijgen.

Naast de beroemde abdij van Cluny kent deze historische stad nog andere bijzondere monumenten. Dwalend door de kleine straten van Cluny of door de grotere Rue Lamartine, genoemd naar de bekende dichter Alphonse de Lamartine, kom je veel van deze monumenten tegen. 

In de Tweede Wereldoorlog heeft Cluny zwaar geleden onder de vele Duitse aanvallen, zoals het beruchte bombardement van 11 augustus 1944. De Marquisard waren zeer actief in deze regio, zo ook in en rond Cluny.

Inhoud

Cluny
Cluny


Cluny en haar beroemd geworden inwoners


Abt Odo van Cluny, grondlegger van de alfabetische muzieknotatie

Odo is van 927 tot 942 abt van de abdij van Cluny. Hij was een bekend componist, schrijver, dichter en grondlegger van de alfabetische muzieknotatie.

Voor Cluny, en alle daaruit voortkomende abdijen, is hij een belangrijk kloosterhervormer geweest.
Abt Odo is de patroon van de musici geworden.

Hier lees je meer over het leven en werk van Odo van Cluny.


Petrus Venerabilis / Petrus de Eerbiedige

Pierre Vénérable, de Franse naam van Petrus Venerabilis, is een benedictijnse monnik, theoloog en negende abt van Cluny. Hij is de laatste ‘grote abt van Cluny’. Petrus is een van de meest invloedrijke abten van Cluny. Petrus Venerabilis wordt raadgever van koningen en prinsen.
Hij staat bekend als vredestichter en een zachtmoedig, evenwichtig en ontwikkeld man. Opvallend is dan zijn fanatisme tegen joden en moslims.

Peter de Eerbiedwaardige verdedigt Abélard, een belangrijke meester van de ‘Écoles de Paris’ en een van de grootste denkers van die tijd. Hier lees je meer over het leven en werk van Petrus Venerabilis.

Petrus Venerabilis Cluny


Kardinaal de Richelieu

Armand Jean du Plessis de Richelieu et de Fronsac is een Franse geestelijke, edelman en staatsman.
De Richelieu wordt beschouwd als een van de belangrijkste grondleggers van de moderne staat in Frankrijk. De Richelieu is van 1627–1642 abt van de abdij van Cluny. Hij is de 53e abt van deze schitterende abdij.
Als abt moedigt hij de hervorming van de Benedictijnse orde aan en zet zich in voor een goede opleiding voor priesters. 

De Richelieu heeft ook de verantwoording over het château van  LourdonDit château is in de geschiedenis vaak een toevluchtsoord voor de monniken van Cluny en dient als schatkamer voor de abdij als deze aangevallen te verduren had. Meer weten over het leven en werk van De Richelieu?

château Cormatin


Pierre-Paul Prud'hon

Pierre-Paul Prud’hon, geboren in Cluny op 4 april 1758, is een tekenaar en schilder uit de Franse Romantiek. Hij is beïnvloed door de Rococo, het Classicisme en de Romantiek. Prud’hon ontwikkelt een eigen stijl, maakt veel zwart/wit tekeningen, vaak op blauw papier. En hij is een groot bewonderaar van Peter-Paul Rubens.Prudhon kreeg ook bekendheid om zijn (zelf)portretten, zijn mythologische en zijn allegorische schilderijen. 

Prud’hon kreeg van Napoleon Bonaparte de opdrachten een portret van zijn eerste en later van zijn tweede vrouw te schilderen. Daarnaast wordt de schilder ontwerper van meubels, wandschilderingen en tafelversieringen.

Zijn meest bekende werk: Le Christ sur la croixLa Madeleine et la Vierge sont à ses pieds, een schilderij dat hij maakt voor de kathedraal Saint-Étienne in Metz. Dit schilderij hangt nu in het Louvre. Prud’hon wordt gezien als een van Frankrijks grootste tekenaars en schilders.
Hier lees je verder over het leven en werk van Pierre-Paul Prud’hon.


Anne-Marie Jahouvay

Als voorvechter van de bevrijding van de slaven in de Franse koloniën reist Anne-Marie naar Afrika en Latijns-Amerika. Onder de tekst van de profeet Jesaja “om de onrechtvaardige ketenen te doorbreken en onderdrukten vrijheid te geven”, wil zij de Franse regering laten zien dat “de mannen en vrouwen die tot slavernij zijn teruggebracht, in staat zijn om harmonieus te re-integreren in de samenleving.” Anne-Marie Jahouvey is bijna een kwart eeuw adviseur van de Franse regering voor onderwijs in de koloniën en de emancipatie van de slaven.

In de Notre-Dame van Cluny vind je dit houten beeldsnijwerk van Anne-Marie Jahouvay.

notre dame Cluny

Cluny en Francois Mitterrand

François Mitterrand voelde zich sterk verbonden met de Bourgogne. Hij deelt een bijna levenslange geschiedenis met deze streek. Van zijn verzetsdaden rond Cluny, de jaarlijkse beklimming van de Roche de Solutré, zijn schoonfamilie in Cluny, de veelvuldige bezoeken aan het château de Cormatin tot aan zijn liefde voor de Mont Beuvray.

Door zijn vrouw Danielle Gouze leert Mitterrand de Saône-et-Loire goed kennen, zijn schoonfamilie komt uit Cluny, hij bezoekt de familie regelmatig. Mitterrand zegt dat hij begraven wil worden op de Mont Beuvray, bij Bibracte ten westen van Autun.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog komt Mitterrand in Duits krijgsgevangenschap. Hij wordt als dwangarbeider tewerkgesteld in de akkerbouw en bij aanleg van wegen. Door zijn contact met andere krijgsgevangenen met veel verschillende achtergronden, worden zijn politieke overtuigingen beïnvloed. Bij zijn zesde poging in 18 maanden om te ontsnappen, lukt het Mitterrand uit het Duitse krijgsgevangenschap te ontvluchten en keert hij in december 1941 terug naar Frankrijk. Hij gaat wonen in het ‘niet-bezette’ deel van Frankrijk, Vichy-Frankrijk.

Mitterrand begint in 1943 met de oprichting van een verzetsgroep, voornamelijk samengesteld uit ex-krijgsgevangenen, le Rassemblement national des prisonniers de guerre (RNPG). In november 1943 houdt de Gestapo een razzia in een flat in Vichy. Zij hopen daar de verzetsstrijder ‘François Morland’ aan te treffen. Mitterrand is op dat moment echter in Parijs en wordt door vrienden gewaarschuwd… lees verder over François Mitterrand en de Bourgogne.



La Tour des Fromages

Cluny
Tour fromage Cluny


La Tour des Fromages
 bevindt zich in de zuidwestelijke hoek van de oude abdij en is een van de oude omheiningen van de abdij.

Tot in de 19e eeuw heet de toren la Tour des Fèves (de bonentoren). De naam Tour des Fromages ontstond vanwege een vrouw die op deze plek de kazen droogde die ze maakte. 

De toren is een overblijfsel van de omheining van de abdij en dateert uit de 11e eeuw. Wanneer je naar boven klimt, krijg je een prachtig panorama over de abdij, de stad Cluny en haar omgeving. Je moet hiervoor wel 121 treden omhoog. Het uitzicht dat je na deze beklimming krijgt, maakt het zeker de moeite waard:

Cluny

Een beklimming van deze toren begint binnen in het Office de Tourisme dat naast de toren ligt. Voor €2,80 mag je de toren op (kinderen €1,50).

Église Notre Dame

notre dame cluny
notre dame cluny

De Notre-Dame is de belangrijkste parochiekerk van de stad, tegenwoordig herbergt de kerk de parochie van Saint-Benoit en is de kerk voor vele omliggende gemeentes.

Het is een prachtige kerk uit de begintijd van de gotische architectuur. Een grote veranda zich uitstrekt over het plein, de Place Notre Dame. De kerk heeft een sobere stijl, maar heeft bijzondere versieringen, zoals rozetten in het transept en 50 (!) sculpturen van gezichten uit de gotische periode; waaronder Pidou-Berlu, die in feite een voorstelling is van de Heilige Drie-eenheid.

Vlak voor de Franse Revolutie werd deze kerk al verwoest.

Binnenkomend door het hoofdportaal vind je aan de linkerkant een paneel waarop de abten van Cluny staan afgebeeld. Een veelluik in 1993 gemaakt door de kunstenaar Michel Bouillot. Hij maakte dit te ere van het Benedictusjaar.

Op de andere muur zie je een houten beeld van Anne-Marie Javouhay, oprichtster van de congregatie van Saint Joseph de Cluny. Zij was medeverantwoordelijk voor de afschaffing van de slavernij in Frans-Guyana. Het levensverhaal van Anne-Marie Javouhay lees je hier.

De gotische Notre-Damekerk werd in de 15e eeuw gebruikt voor het deponeren van maten en gewichten. Te gebruiken als “wettelijke normen” voor granen, meel, brood en tegels.

Deze kerk heeft een orgel met 11 stemmen. De Notre-Dame werd in 1862 een ‘monument historique’. 

notre dame cluny
de 'maattegel'
notre dame cluny
paneel met de abten van Cluny


Monuments historiques in Cluny

Cluny heeft een groot aantal monumenten voor zo’n kleine stad. Vele van hen zijn vermeld als Monument Historique. Tijdens een van de rondwandelingen door Cluny kom je ze tegen. Vaak hangt er op de gevel een bord met uitgebreide uitleg.

Fontaine des Serpents

Op de hoek van de Rue Mercière en de Rue de la République staat de Fontaine des Serpents.

fontaine des serpents Cluny

Op 8 februari 1789 geeft de de algemene vergadering van de inwoners van de gemeente Cluny, via de tambour bijeengeroepen door de burgemeester de heer Blais, haar goedkeuring aan het project van de Fontaine du Carruge, tegenwoordig bekend als de Fontaine des Serpents. De fontein moet worden gebouwd in steen van Mailly (monnikengroeve gelegen op de route de Massilly), met vergulde koperen slangen. 

Het is de bedoeling om de fontein te voorzien van water uit de weide van Montillet, aan het einde van Cluny, op de weg naar Château.

Deze fontein is voor iedereen en vooral voor pelgrims beschikbaar. De schelp toont aan de bovenkant het teken van de pelgrims van Santiago de Compostela, boven het monument een kroon waaronder een blauw wapenschild verschijnt, versierd met drie fleurs-de-lys.

Op de gevel naast de fontein staan de inscripties: Amico sub Praefecte, Faciles Occurunt, Amicorum Delineationes en Felix Cluniaci Locus, in quo Ridenti Naturael, Soli Prestant Cives.

Deze fontein staat sinds 1946 op de lijst van historische monumenten.

fontaine des serpents Cluny
fontaine des serpents Cluny

Amico sub Praefecte, Faciles Occurunt, Amicorum Delineationes

Onder een bevriende regering ontmoeten de prettige projecten van de vrienden elkaar

Felix Cluniaci Locus, in quo Ridenti Naturael, Soli Prestant Cives

Cluny is een gelukkig land waarin de inwoners doen hun werk onder de glimlachende zon van de natuur


Monuments aux morts Cluny

Als ‘ministre des Anciens combattants’ (minister van Veteranen) huldigt François Mitterrand op 11 augustus 1948 het Monument aux morts van Cluny in. Een herinnering aan de slachtoffers van de WO II. Cluny heeft zwaar geleden in deze oorlog. Mede omdat hier belangrijke verzetshaarden waren. Deze kleine stad heeft massa-arrestaties, deportaties, rouw en vervolgens bombardementen gekend. Op 11 augustus 1944 vernietigt een Duits bombardement de wijk Malgouverne, een quartier dichtbij de abdij.

Mitterrand vervult deze plechtigheid samen met generaal Jean de Lattre-de-Tassigny, inspecteur-generaal van de strijdkrachten, en Charles Pleindoux, de burgemeester van Cluny.

monument Cluny

CENTRE DES FLUS ACTIFS DE LA RÉSISTANCE SOUS L'OCCUPATION ALLEMANDE CLUNY A ÉLEVÉ CE MONUMENT À LA MÉMOIRE DE SES FILS MORTS POUR LA PATRIE, SOLDATS, RÉSISTANTS, MAQUISARDS, DÉPORTÉS, PATRIOTES VOLONTAIRES DU RÉGIMENT DE CLUNY DU COMMANDO ET DU IVE BATAILLON DE CHOC VICTIMES DES BOMBARDEMENTS AÉRIENS DU XI AOÛT WCMXLI. APRÈS LES JOURS SOMBRES DE MCMXL CLUNY A RÉPONDU À L'APPEL VENU D'OUTRE MANCHE PUIS PARTICIPÉ À LA LIBÉRATION DE LA FRANCE ET À LA CAMPAGNE D'ALLEMAGNE. À L'HISTOIRE DE LA CITÉ A ÉTÉ AJOUTÉE UNE PAGE AURÉOLÉE DE GLOIRE

inscripties op het monument

La Porte Saint-Mayeul

Gebouwd op de heuvel van Saint-Mayeul staat de indrukwekkende en goed bewaarde Porte Saint- Mayeul. Deze poort stamt uit het eind van de Romaanse periode. De burgers van Cluny zorgden namens de abdij voor de verdediging. De toren heeft drie niveaus met schietgaten.

Cluny
zicht op Cluny
Cluny
zicht vanuit Cluny
Cluny
overblijfselen van Saint-Mayeul

Wanneer je vanuit de Porte Saint-Mayeul naar rechts de stad  uitloopt, kom je bij de begraafplaats waar ook Danielle Mitterrand-Gouze begraven ligt. Tegenover de begraafplaats staat de oude Tour Saint-Mayeul die deel uitmaakte van de oude priorij Saint-Mayeul. Deze priorij werd aan het eind van de 19e eeuw gevestigd door Benedictijner monniken en gebouwd tegen de muren van de oude kerk van Saint-Mayeul. De priorij heeft niet lang bestaan en de overblijfselen van deze gebouwen zijn nu privé bezit.

De gemeenschap genaamd Neoclunisiens, ontstaat in 1888 rond Dom Mayeul Lamey, maar wordt tussen 1894 en 1896 in tweeën is gescheiden voor onenigheid (vanaf 1891) over de strengheid van de in acht te nemen kloosterregel. Het is een oude vete die al eeuwen in veel verschillende kloosters leeft.

Van hieruit heb je een prachtig uitzicht over de vallei van de Grosne. De overgebleven Romaanse muur is in 1946 geklasseerd als ‘monument historique’. 
Bourgogne


Maisons Romanes

Rue de la Barre

Vanaf de Place Notre Dame loopt een prachtige straatje omhoog: Rue de la Barre. Lopend door dit rustige straatje waan je je bijna nog in de Middeleeuwen. Rue de la Barre heeft verschillende goed bewaarde Romaanse huizen, waaronder op nummer 8 het beroemde Maison des Dragons en het Maison des Échevins op nummer 22.

Rue de la Barre Cluny


Maison des Dragons

Dit “Huis der Draken” heeft een lange geschiedenis waarvan alle geheimen nog lang niet onthuld zijn.
In het midden van de Middeleeuwen, op een nog onbekende datum na het jaar 1000, is het huis in zijn eerste vorm gebouwd. Maison des Dragons dankt haar naam aan de mythische figuren op de gevel.

La maison des Dragons staat aan de Place Notre-Dame, tegenover de kerk van de Notre-Dame. 

Maison des Dragons Cluny
Maisons des Dragons
maisons des dragons Cluny
Maisons des Dradons dankt haar naam aan de mythische figuren op de gevel
Maison des dragons Cluny
restauratiewerkzaamheden

Maison des Dragons bevat Romaanse en Gotische stijlkenmerken en is nog in heel goede staat. Zo zie je binnen de open haard en gootsteen nog uit de Middeleeuwen. De muren geven een mooi beeld van de geschiedenis: een eerste laag is bedekt met beschilderd papier uit de 20 e eeuw, achter cement uit het begin van de 19 e eeuw komen muurschilderingen van de Renaissance tevoorschijn en daar achter de stenen uit de Middeleeuwen. Ooit was dit huis het eerste gemeentehuis van Cluny. Maison des Dragons is in 1931 tot Monument Historique geclassificeerd.

Dit huis bezoeken heeft iets van tijdreizen.
De huidige opgravingen laten steeds meer de geschiedenis van het huis zien. Ook de binnenplaats achter het huis is inmiddels goed te zien. De bevolking van Cluny volgt de ontdekkingen op de voet. Er volgt veel publiciteit wanneer er weer een ontdekking gedaan is.

Rue d' Avril

Rue d’Avril is zo’n straatje in Cluny waar je je terug in de Middeleeuwen waant, oude Romaanse huizen en een fontein waaruit drinkwater werd verkregen.

L' Hotel des Monnaies

Op nummer 6 van de Rue d’ Avril vind je het Hotel des Monnaies. Het was de gelddrukkerij van Cluny. Een prachtig huis met een sobere uitstraling die het huis nu juist zo mooi maakt. 

Hotel des Monnaies Cluny
Rue d'Avril 6
Cluny
Rue d'Avril 15
Rue d'Avril 12 Cluny
Rue d'Avril 12


Portes d'honneur

Hier sta je bij de oorspronkelijke hoofdingang van de oude abdij Cluny III. Al heel wat bekende en minder bekende mensen hebben hier onderdoor gelopen. Uiteraard de vele abten van Cluny, zoals de Richelieu, maar ook de keizer van Constantinopel en Lodewijk IX, genaamd Saint-Louis. Wat zal het indrukwekkend geweest zijn door deze poorten de abdij binnen te gaan.

Porte d'honneur Cluny

De indrukwekkende poorten stammen uit het begin van de 12e eeuw.
Hiervan zijn vandaag alleen nog de twee grote arcades van de begane grond met versierde zuilen over.

Het is een dubbel portaal dat ooit een vloer had met versierde bogen. De compositie is geïnspireerd op oude deuren zoals die er nog zijn in Autun. Opvallend zijn de Korinthische kapitelen die in de jaren 1120-1130 zijn uitgehouwen.

Cluny portes d'honneur
door de poorten heen heb je een prachtig zicht op de abdij


Haras

Stoeterijen komen halverwege de 17e eeuw onder Lodewijk XIV in opkomst om te kunnen voldoen aan de behoefte die de oorlogen hebben aan paarden.
Op de fundamenten van de abdij van Cluny III wordt kort na de Franse Revolutie de nationale stoeterij Haras gebouwd. Napoleon is hier de grote initiatiefnemer. Bij de opening van Haras komen er 50 paarden te staan. Op het hoogtepunt van de stoeterij bevat deze 150 paarden, het is dan rond 1900.
In de jaren zeventig is Cluny een van de vijf belangrijkste stoeterijen van Frankrijk. In onze tijd staan 25 hengsten het hele jaar door op de stoeterij gestationeerd.

Tijdens een bezoek aan Haras kom je meer te weten over de geschiedenis van de gebouwen en de stoeterij. Op woensdag zijn er speciale programma’s, ‘Les Mercredis du Haras’.



L’ Ecole Nationale d’Arts et Métiers de Cluny

Arts et Métiers is een van de oudste Hogescholen voor de kunsten in Frankrijk. De school is opgericht in 1780 door François Alexandre Frédéric de La Rochefoucauld, hertog van Liancourt.

Cluny in de Tweede Wereldoorlog

Cluny bombardement 1944

De Saône-et-Loire heeft, net als de andere regio’s van de Bourgogne, verschrikkelijk geleden onder de Tweede Wereldoorlog. Ook Cluny werd zwaar getroffen.

Bijzondere opgravingen in Cluny

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Cluny


Drie wandelingen door Cluny

Het Office de Tourisme van Cluny (6 rue Mercière) ligt naast de Tour des Fromages, de grote vierkante toren in het hart van de stad. Bij dit Office de Tourisme kunt u voor €2,50 een Nederlandse stadsplattegrond kopen waarop drie wandelingen door drie verschillende stadswijken staan uitgezet:
* Quartier Notre-Dame, hier loop je door het hart van Cluny, waar de abdij stond en voor een deel nog staat;

* Quartier Saint-Mayeul, gelegen in het noordelijk deel van Cluny, deze route voert onder andere langs een stadspoort, oude Romaanse huizen en het abdijpark;

* Quartier Saint-Marcel bestrijkt het oostelijk deel van Cluny en brengt je door het bekende winkelstraatje, bij de église Saint-Marcel en langs het geboortehuis van de schilder Prud’hon.

Marché de Cluny à samedi

Op de markt van zaterdagmorgen vind je veel typisch Franse producten, waaronder veel etenswaren, groentekramen met onder andere heerlijke artisjokken en olijven. Kleding en hoeden en uiteraard enkele kraampjes met toeristische producten.

Cluny

bronnen

Office de Tourisme Cluny
Un jour, Cluny
www.bourgogneromane.com

huis in bourgogne

Huis huren?

Geïnteresseerd in een vakantiehuis in deze omgeving?