Lamartine

Alphonse de Lamartine

Deze beroemd geworden dichter en schrijver van romans en toneelstukken wordt gezien als de vader van de Franse Romantiek. Ook als staatsman heeft hij een belangrijke rol gespeeld en zich onder andere ingezet voor de afschaffing van de slavernij.

Grote passies van de Lamartine worden poëzie en politiek.

De heuvels van het zuidelijk deel van de Bourgogne met haar bijzondere landschap, hebben de Lamartine vaak geïnspireerd in zijn werk. Daarnaast waren zijn verschillende liefdesrelaties met vrouwen een grote inspiratiebron voor zijn poëzie. 

Inspiratie vindt de Lamartine in de Romantiek en het katholieke geloof.
Hij leest veel van de schrijver, mysticus en historicus François-René de Chateaubriand, een van de grote namen uit de Franse literatuur. 

Alphonse de Lamartine


Mâcon 1790 - 1869 Parijs

Alphonse de Lamartine wordt op 21 oktober 1790 in Mâcon geboren als zoon van Pierre de Lamartine en Francoise Alix des Roys. Het is een katholieke, royalistische en adellijke familie. Alphonse brengt zijn jeugd door in Milly, een dorp aan de Saône tussen Cluny en Mâcon.
Milly krijgt aan het begin van de 20e eeuw, als eerbetoon aan deze schrijver, de naam Lamartine aan de naam toegevoegd en heet vanaf dan Milly-Lamartine.

Alphonse de Lamartine woont met zijn ouders in het huis dat al vier generaties van de familie is. Zijn betovergrootvader bouwt dit huis aan het begin van de 18e eeuw om dichtbij zijn wijngaarden te wonen. Later zal Alphonse dit huis van zijn ouders kopen om er zelf in te wonen.
Alphonse heeft hier een zorgeloze jeugd en speelt veel met de kinderen van de wijnboeren. Uit deze tijd houdt hij zijn liefde voor de natuur over.

De vader van Alphonse, Pierre de Lamartine, is tijdens de ‘2e Terreur’ gevangen genomen. Hij weet echter te ontsnappen en ontloopt daarmee de guillotine. 
De ‘Terreur’ bestaat uit twee gewelddadige periodes in de Franse Revolutie. De tweede periode van 1793 tot 1794 staat bekend als de ‘Terreur Rouge’. 

Zijn middelbare schooltijd brengt Alphonse door op het internaat van de Jezuïeten, les Pères de la Foi, in Belley. Dit is een moeilijke tijd voor hem.

Vervolgens studeert Alphonse aan de universiteit van Lyon. Terug in de Mâconnais leidt hij een vrij en vrolijk leven.
De Lamartine reist graag en bezoekt in zijn leven een aantal keren Italië en Zwitserland. In Italië verblijft hij twee jaar en ontmoet er Antoniella, een meisje uit Napels. Alphonse raakt diep onder de indruk van haar. In zijn latere werk Confidences komt Antoniella voor onder de naam Graziella. 

Alphonse de Lamartine wil in de tijd van Napoleon dienst nemen in het leger of het diplomatieke korps, maar dit wordt hem door zijn ouders verboden. Zij vinden dat Napoleon niet rechtmatig aan de macht is gekomen. De Lamartine neemt tijdens de Honderd Dagen van Napoleon in 1814 dienst in de lijfwacht van de teruggekeerde koning Lodewijk XVIII.
Wanneer in Frankrijk na de nederlaag van Napoleon het huis Bourbon op de Franse troon komt met Lodewijk XVIII als koning, sluit de Lamartine zich aan bij de Garde du Corps vergezelt de koning tijdens de Honderd Dagen.

De Lamartine


Burgemeester van Milly

In 1812 wordt de Lamartine burgemeester van het dorp van zijn jeugd, Milly.

Château de Cormatin

Rond 1812 is Alphonse de Lamartine vaak te gast op het château van Cormatin. Hij wordt hier uitgenodigd door Anne Joséphine (Nina) Dezoteux de Cormatin, dochter van Pierre Dezoteux, seigneur van Cormatin’ (onderscheiden met de Chevallier de Saint-Louis) en Sophie Verne, ‘dame de Cormatin’, de erfgename van het château.

Nina “est célèbre par sa beauté et par ses talents dans tout le pays” (beroemd om haar schoonheid en haar talenten in het hele land).

Nina is al getrouwd met Guillaume de Pierreclos, heer en eigenaar van het château van Pierreclos. Guillaume is een goede vriend van Alphonse. Toch krijgen Nina en Alphonse een verhouding. Uit deze relatie wordt Jean-Baptiste-Léon Michon de Pierreclos geboren. Alphonse heeft veel contact met deze zoon. Tot zijn groot verdriet sterft Léon al op 26-jarige leeftijd aan tuberculose.

château Cormatin

Van 1843 tot het einde van zijn leven komt de dichter Alphonse de Lamartine opnieuw vaak naar Cormatin, nu bij zijn vriend Pierre-Henri de Lacretelle. 

Pierre-Henri is dichter, schrijver van romans en toneelstukken en de grootvader van de Jacques de Lacretelle. Jacques zou een groot Frans schrijver worden, onder andere door zijn meesterwerk Silbermann.

Alphonse de Lamartine heeft nu een eigen kamer in het château van Cormatin. Deze kamer ging alleen voor hem open. Het mahoniehouten bed in deze kamer stamt uit de Empire-periode en is overgenomen van de vorige eigenaar, generaal Maynaud de Lavaux. Het hout van het bed is uitgesneden met bloemen en maanzaad, “ongetwijfeld ter inspiratie van de dichter”.

De Lamartine beschrijft zijn herinneringen aan zijn verblijven op château de Cormatin als volgt:

J'y ai connu des heures de jeunesse qui ont rendu cette belle demeure à la fois chère et triste à mon souvenir."

Alphonse de Lamartine

Ik heb daar uren jeugd beleefd die deze prachtige residentie zowel dierbaar als verdrietig maakten in mijn herinnering.

Deze tekst kom je ook tegen op de herdenkingsplaat aan de buitenmuur van het château:

Lamartine


Julie Charles

Wanneer Alphonse In oktober 1816 voor een gezondheidskuur in Aix-les-Bains  is, ontmoet hij een jonge, getrouwde vrouw, Julie Charles. Zij is de vrouw van een beroemd fysicus. Alphonse beleeft een kortstondige liefde met haar. Tot zijn ontzetting sterft zij ruim een jaar later. Onder de naam Elvire heeft zij een belangrijke plaats in zijn eerste dichtbundel Méditations poétiques. Deze poëziebundel komt in maart 1820 uit en is direct een groot succes. Het maakt de Lamartine een bekend dichter.

De Lamartine

L' Isolement, gedicht uit Méditations poétiques

Het bekendste en meest karakteristieke gedicht uit de bundel Méditatons poétique is het gedicht L’Isolement.
Het is een klaagzang vol verdriet over het verlies van Julie.

Souvent sur la montagne, à l’ombre du vieux chêne,
Au coucher du soleil, tristement je m’assieds ;
Je promène au hasard mes regards sur la plaine,
Dont le tableau changeant se déroule à mes pieds.


Mais à ces doux tableaux mon âme indifférente
N’éprouve devant eux ni charme ni transports ;
Je contemple la terre ainsi qu’une ombre errante
Le soleil des vivants n’échauffe plus les morts.


om het hele gedicht te lezen, klik hier


Citaten van Alphonse de Lamartine

Le jour du bonheur n’a pas de lendemain.
Een dag van geluk kent geen morgen.

La vie est brève, un peu d’amour, un peu de rève, et puis bonjour.
Het leven is kort. Een beetje liefde, een beetje droom, en dan: vaarwel.

L’homme est un dieu tombé qui se souvient des cieux.
De mens is een gevallen god die zich de hemel herinnert.

L’univers est le temple, et la terre est l’autel.
Het universum is de tempel en de aarde is het altaar.

Eén van de bekendste gedichten van Alphonse de Lamartine: Le Lac

Ook het gedicht Le Lac staat in de bundel Méditations poétiques.
Le Lac is een van de meest bekend geworden gedichten van Alphons de Lamartine. Het is gebaseerd op zijn verhouding met Julie en haar overlijden. Het verdriet en de rouw worden hier prachtig verwoord. In Le Lac vraagt de Lamartine ‘de tijd om zijn passie voor eeuwig te bewaren’. 


Marianne-Elisa Birch (1790-1863)

In juni 1820 trouwt de Lamartine met de Engelse Marianne-Elisa BirchZij trouwen in de kerk Saint-Pierre de Maché in Chambéry, in het oosten van Frankrijk.

De vader van Alphonse schenkt hem het landgoed met château van Saint-Point als huwelijkscadeau en het château wordt geheel gerestaureerd. Op dit château schrijft de Lamartine een deel van zijn oevre en ontvangt hij gasten als Franz List, Fréderique Chopin en Viktor Hugo. 
Het château Saint-Point is nog steeds te bezoeken, je vindt hier onder andere de woon- en werkkamer waar de dichter zijn poëzie en proza schreef. Dit château is nu geclassificeerd als ‘Maison des Illustres’. Van 1852 tot 1855 voltooit de Lamartine de restauratie van het château met een donjon, een galerij en kantelen. Het château wordt omgeven door een grote Engelse tuin.

Marianne-Elisa Birch, als Marianne de Lamartine bekend geworden, was een Franse schilder en beeldhouwer van Engelse afkomst. In het Muséé des Ursulines te Mâcon en in het château Saint-Point is werk van haar te zien. 

Alphonse en Marianne krijgen twee kinderen, Félix Marie Emilius Alphonse de Lamartine, hij krijgt Alphonse als roepnaam. Alphonse wordt geboren in Italië waar zijn vader in Rome werkt op de Franse ambassade. Deze zoon sterft al in 1822, op eenjarige leeftijd. In datzelfde jaar wordt dochter Marie Louise Julie de Lamartine geboren, haar roepnaam wordt Julia. Het gezin woont dan in Mâcon. Julia sterft tien jaar later in Beiroet tijdens een familiereis door het Midden-Oosten. Alphonse verliest in zijn leven drie kinderen.

Gebaseerd op zijn reizen door het Nabije- en Midden-Oosten schrijft de Lamartine Voyage en Orient. Het is tevens een afscheid van Marseille en van Frankrijk.

De Lamartine Marseille
standbeeld van Alphonse de Lamartine in Marseille


Politieke carrière voor de Lamartine

In deze tijd begint de Lamartine ook aan zijn politieke carrière met een aanstelling op de Franse ambassade in Italië.

Ter gelegenheid van de kroning van Karel X in 1824 schrijft de Lamartine een gedicht. De koning beloont hem hiervoor met een benoeming in het Ordre national de la Légion d’honneur. Het ‘Legioen van Eer’ is de hoogste en belangrijkste Franse nationale onderscheiding. 

Het château van Monceau, in het plaatsje Prissé, wordt het hoofdkwartier van de politieke acties van de Lamartine. In de wijngaarden bouwt hij een paviljoen tussen de wijngaarden, dat nu bekendstaat als Pavillon de la Solitude. Hier schrijft hij een deel van zijn boek L’Histoire des Girondins.

Harmonies poétiques et religieuses

In 1830 publiceert de Lamartine zijn bundel Harmonies poétiques et religieuses.

De Lamartine

De Lamartine in het Franse parlement

In 1832 wordt de Lamartine deel van het Franse parlement. 

In de tijd dat de Lamartine nog door het Midden-Oosten reist, wordt hij in Frankrijk verkozen tot volksvertegenwoordiger in het departement Nord. Via Turkije en Duitsland gaat hij terug naar Frankrijk en houdt in 1834 zijn eerste politieke toespraak.

Van 1833 tot 1851 is de Lamartine lid van het ‘La Chambre’ en vertegenwoordigt hij de stroming van het liberale en sociale christendom.

Château Cormatin

De Lamartine haalt in 1847 zijn politieke vrienden bijeen op het château van Cormatin om zijn ‘republikeinse en socialistische’ programma op te stellen. Deze tekst wordt gedrukt in Mâcon en heeft in Europa een grote impact. Zijn idealisme kent twee pijlers: democratie en pacifisme

Twee van zijn belangrijke strijdpunten komen steeds terug: afschaffing van de slavernij en van de doodstraf.

De Lamartine speelt een belangrijke rol tijdens de Februari Revolutie van 1848 en roept de Tweede Republiek uit en wordt de president van de voorlopige regering. In deze regering krijgt hij de post ‘minister van buitenlandse zaken’, hij heeft deze functie bijna drie maanden vervuld.

Om de herinnering aan de gebeurtenis in gedachten te houden, wordt in 1849 een standbeeld van de Tweede Franse Republiek op de binnenplaats opgericht. Het is een ode aan het politieke programma van de Lamartine. Het beeld heeft de Franse Revolutie overleefd, helaas wel onthoofd. 
In de
tuinen van het château van Cormatin is dit beeld, nog steeds zonder hoofd, terug te vinden.

Lang duurt zijn politieke carrière niet. De Lamartine verliest in december 1848 de presidentsverkiezingen tegen Louis-Napoléon Bonaparte. Hij haalt slechts 17.910 stemmen, tegenover 5,5 miljoen stemmen voor de latere keizer Napoleon III.

De staatsgreep van Napoleon III is voor de Lamartine het eind van zijn politieke carrière.

Le décret abolit définitivement l'esclavage en France

Met zijn regering ondertekent Alphonse de Lamartine op 27 april 1848 Le décret abolit définitivement l’esclavage en France waarmee meer dan 250.000 slaven uit de Franse koloniën worden vrijgelaten. Voorafgaand houdt de Lamartine veel toespraken in de  Assemblée Nationale waarin hij vurig pleit voor de afschaffing van de slavernij n de Franse koloniën.

"Je suis de la couleur de ceux qu’on persécute" Ik kom op voor hen die vervolgd worden

Alphonse de Lamartine

De Lamartine is in deze politieke houding diep beïnvloed door de uit de Bourgogne afkomstige Etienne Maynaud de Lavaux.
Deze generaal en gouveneur heeft zich sterk ingezet voor de afschaffing van de slavernij.
Van 1809 tot aan zijn dood in 1828 was Etienne de Lavaux eigenaar en bewoner van het château van Cormatin.  


Poème Toussaint Louverture

Alphonse de Lamartine raakt diep onder de indruk van  Toussaint Louverture. 
Toussaint Louverture is de zwarte leider in Haïti die door generaal de Lavaux gesteund wordt. Toussaint is in 1743 als slaaf is geboren in San Domingo en wordt een van de leiders van de Haïtiaanse Revolutie, waarbij afschaffing van de slavernij inzet is.

De Lamartine schrijft een gedicht vol dramatiek over hem en geeft dit gedicht de naam van zijn held: Toussaint Louverture.
Deze Louverture wordt symbool van de abolitionistische beweging.

Lees hier het hele verhaal van generaal de Lavaux en de zwarte leider Toussaint Louverture.

Alphonse de Lamartine

10 mei 2006 nationale herdenkingsdag in Frankrijk

Op 10 mei 2006 herdenkt Frankrijk voor het eerst de afschaffing van de slavernij in 1848. 

President Chirac en Christiane Taubira, parlementslid voor Frans Guyana, houden een toespraak in Parijs. Christiane Taubira heeft enkele jaren eerder een wetsontwerp ingediend dat slavenhandel als misdaad tegen de mensheid erkent, dit wetsontwerp wordt op 10 mei 2001 aangenomen.
In Bordeaux, dat rijk geworden is dankzij de slavenhandel, gooien raadsleden tijdens de eerste herdenking witte bloemen in de Garonne. 

Sindsdien is 10 mei de dag voor de herinnering aan de slavenhandel, de slavernij en de afschaffing daarvan.

La Marseillaise de la paix

Op 28 mei 1841 publiceert Alphonse in Revue des Deux Mondes zijn herschreven versie van de Marseillaise. Hij schrijft dit op het château van Saint-Point. Het is als een ode aan het pacifisme.

Het is een reactie op de in 1792 geschreven Marseillaise, die in 1795 het nationale volkslied werd.

Alphonse de Lamartine

bron: Wikisource

Laatste toespraak van de Lamartine op het château van Cormatin

Net voor het ontstaan van het Tweede Keizerrijk houdt Alphonse de Lamartine zijn laatste politieke toespraak. Hij doet dit op de trappen van het château van Cormatin.

De Lamartine


Château de Saint Point

Alphonse brengt zijn laatste levensjaren door op het château van Saint Point
De Lamartine heeft tijdens zijn periode als Frans staatshoofd veel schulden gemaakt en in 1860 moet hij het domein met château van Saint-Point gedwongen verkopen. Voor de Lamartine een bijna niet te dragen verlies. Het gedicht La Vigne et la Maison gaat over deze gedwongen verkoop en de pijn die hem dit doet.

De Lamartine houdt zichzelf in leven door het schrijven van gedichten, maar de inspiratie is weg. Ook schrijft hij over historische en politieke onderwerpen, onder andere over de geschiedenis van Rusland en Turkijke.

Vanaf 1856 (en tot aan zijn dood) verschijnen maandelijkse afleveringen ook zijn Cours familier de littérature, waarin ook het gedicht La Vigne et la Maison wordt gepubliceerd. een cursus die per abonnement wordt uitgegeven.

In deze periode noemt hij het schrijven van poëzie ‘literaire dwangarbeid’.

De Lamartine

Marianne de Lamartine sterft op 24 mei 1863, Alphonse de Lamartine overlijdt op 28 februari 1869.
De Lamartine ligt begraven aan het einde van het park van zijn geliefde château Saint-Point.

Zijn familie weigert het keizerlijke aanbod om een ​​nationale begrafenis voor hem te organiseren.

Roche de Solutré

Alphonse de Lamartine schrijft over Roche de Solutré en Vergisson:

«Deux navires pétrifiés surplombant une mer de vignes» twee versteende schepen met uitzicht op een zee van wijngaarden

Alphonse de Lamartine

Als je aan komt rijden bij de Roche de Solutré en je ziet de contouren van deze rots, kun je je goed voorstellen hoe de Lamartine tot deze beschrijving komt.


Alphonse de Lamartine als vegetariër

We hebben niet twee harten, een voor mensen en een voor dieren. We hebben een hart, of niet.’

Alphonse de Lamartine

Alphonse groeit op in een gezin waar geen vlees gegeten wordt. Hij schrijft hierover: “Mijn moeder was ervan overtuigd, en in dit opzicht heb ik vastgehouden aan haar vaste overtuiging, dat het doden van dieren met het doel zich te voeden met hun vlees een van de meest betreurenswaardige en beschamende zwakheden van de menselijke toestand is.” Tot zijn twaalfde krijgt Alphonse alleen brood, melkproducten groenten en fruit te eten. Zelf denkt hij dit dit hem tot een zachtaardig en gevoelig persoon gemaakt heeft.

Een korte periode in zijn leven heeft de Lamartine vlees en vis gegeten, maar al snel keerde hij terug naar de vegetarische overtuiging.

Over het leven van Alphonse de Lamartine

De historicus Henri Guillemin vertelt over de mens Alphonse de Lamartine, over belangrijke en ingrijpende gebeurtenissen in zijn leven; een opname uit 1959:

In deze opname, eveneens uit 1959, vertelt Henri Guillemin over de Lamartine als politiek figuur:


In de voetsporen van Alphonse de Lamartine

Ter ere van zijn 150e verjaardag is de Route Lamartine ontstaan. Je loopt ‘in de voetsporen’ van deze dichter en staatsman en doet de volgende plaatsen aan: Mâcon, zijn geboortestad, via Prissé, Berzé-le-Châtel, Milly, Saint-Point, Pierreclos naar Bussières.

Alphonse de Lamartine

Klik hier voor de beschrijving van de wandeling ‘In de voetsporen van Alphonse de Lamartine’.

Musée des Ursulines

Over het leven en werken van Alphonse de Lamartine:

Musée des Ursulines
5 Rue de la Préfecture
71000 Mâcon
musée des Ursulines

bronnen

huis in bourgogne

Huis huren?

Geïnteresseerd in een vakantiehuis in deze omgeving?